พิพิธภัณฑสถานแห่งชาติ ช้างต้น ตั้งอยู่ที่ถนนอู่ทองใน ในบริเวณเดียวกับพระที่นั่งวิมานเมฆ ช้างต้น คือ ช้างที่ได้รับการขึ้นระวางเป็นช้างหลวงส่วนพระองค์พระมหากษัตริย์ ในสมัยโบราณแบ่งเป็นสามประเภท คือ ๑.ช้างศึก ๒.ช้างสำคัญที่มีลักษณะเป็นช้างมงคลตามตำราราชลักษณะแต่ไม่สมบูรณ์หมดทุกส่วน ๓.ช้างเผือกที่มีลักษณะต้องตามตำราคชลักษณ์อย่างสมบูรณ์ พอในสมัยรัตนโกสินทร์กองทัพช้างหมดความสำคัญลง ช้างต้นจึงหมายถึง ช้างสำคัญและช้างเผือกซึ่งหากพบก็จะมีการประกอบพระราชพิธีรับสมโภช และขึ้นระวางเป็นพระยาช้างต้น ด้วยยังถือตามพระราชประเพณี ที่ว่าช้างเผือกนั้นเป็นรัตนคู่บารมีขององค์พระมหากษัตริย์ ที่นี่จึงเป็นพิพิธภัณฑ์ที่จัดแสดงเรื่องราวเกี่ยวกับความเชื่อเรื่องช้างเผือก การจับช้างและพระราชพิธีสมโภชขึ้นระวางช้างเผือกเป็นช้างต้นหรือช้างหลวงส่วนพระองค์พระมหากษัตริย์ โดยใช้อาคารตึกก่อสร้างแบบสถาปัตยกรรมไทย ๒ หลังซึ่งเคยเป็นโรงช้างต้น ในบริเวณพระราชวังดุสิตเป็นห้องจัดแสดง อาคารที่ ๑ จัดแสดงเกี่ยวกับกำเนิดช้างมงคล วิธีการจับช้างและคติความเชื่อเกี่ยวกับช้างเผือก โดยนำโบราณวัตถุที่เกี่ยวข้องมาจัดแสดงอาทิ งาช้างเผือกในรัชกาลต่างๆ หนังช้างเผือกดอง สิ่งของเครื่องใช้ที่ทำมาจากส่วนต่างๆของช้างเผือกและอุปกรณ์ที่ใช้ในการจับช้าง อาคารที่ ๒ จัดแสดงเกี่ยวกับพระราชพิธีสมโภชขึ้นระวางช้างต้นและประวัติความเป็นมาของพิพิธภัณฑ์นี้ เปิดทุกวัน ปิดวันหยุดนักขัตฤกษ์ เวลา ๐๙.๐๐–๑๖.๐๐ น. ค่าเข้าชม ๕ บาท สอบถามรายละเอียด โทร. ๐ ๒๒๘๒ ๓๓๓๖ โทรสาร ๐ ๒๒๘๐ ๑๔๒๗