อุทยานแห่งชาติดอยหลวง ครอบคลุมพื้นที่ ๓ จังหวัด ได้แก่ พะเยา เชียงราย และลำปาง รวมเนื้อที่ ๗๓๑,๒๕๐ ไร่ ประกาศเป็นอุทยานแห่งชาติ เมื่อวันที่ ๑๖ เมษายน ๒๕๓๓ ลักษณะภูมิประเทศเป็นเทือกเขาสูงสลับซับซ้อน เป็นป่าต้นน้ำของกว๊านพะเยา แม่น้ำวัง และแม่น้ำลาว สภาพป่าโดยทั่วไปเป็นป่าเบญจพรรณ ป่าดิบชื้น และป่าเต็งรัง มีสัตว์ป่าหลายชนิดเช่น เลียงผา กวาง เก้ง หมูป่า ลิง ค่าง ชะนี กระจง หมาใน ไก่ป่า ไก่ฟ้า และนกชนิดต่าง ๆ มากกว่า ๑๕๐ ชนิด ที่ทำการอุทยานฯ ตั้งอยู่ที่อำเภอพาน จังหวัดเชียงราย อุทยานฯ มีน้ำตกหลายแห่ง เช่น น้ำตกปูแกง จังหวัดเชียงราย น้ำตกวังแก้ว จังหวัดลำปาง และน้ำตกจำปาทอง จังหวัดพะเยา
สถานที่ท่องเที่ยวที่น่าสนใจ ได้แก่
น้ำตกจำปาทอง อยู่ในพื้นที่อำเภอเมืองพะเยา เป็นน้ำตกสูงชัน ไหลลงมาเป็นชั้น ๆ คล้ายงาช้างบ้าง หัวช้างบ้าง น้ำใสสะอาด เล่นน้ำได้ บริเวณน้ำตกมีต้นไม้ใหญ่ร่มรื่น มีลานกว้างสำหรับนั่งพักผ่อน มีเส้นทางเดินศึกษาธรรมชาติ ระยะทาง ๒,๒๐๐ เมตร สามารถเดินเองได้ โดยมีป้ายสื่อความหมายตามจุดต่าง ๆ ใช้เวลา เดินประมาณ ๒ ชั่วโมง สำหรับนักท่องเที่ยวที่ต้องการพักค้างแรม มีลานกางเต็นท์ แต่ต้องนำเต็นท์มาเอง
การเดินทาง น้ำตกจำปาทอง อยู่ห่างจากจังหวัดพะเยา ๒๓ กิโลเมตร ไปตามทางหลวงหมายเลข ๑ สายพะเยา-เชียงราย บริเวณหลักกิโลเมตรที่ ๗ แล้วเลี้ยวซ้ายไปตามทางหลวงหมายเลข ๑๑๒๗ ระยะทาง ๑๖ กิโลเมตร
ดอยหนอก เป็นจุดสูงสุดบนสันดอยหลวง สามารถชมทิวทัศน์ได้รอบ ๓๖๐ องศา โดยเฉพาะกว๊านพะเยาและตัวเมืองพะเยา การเดินขึ้นดอยหนอกต้องพักค้างแรม ๑ คืน บนดอยสามารถกางเต็นท์ได้
หมู่บ้านปางปูเล๊าะ หมู่ ๑๓ ตำบลศรีถ้อย อยู่ในเขตอุทยานแห่งชาติดอยหลวง ห่างจากอำเภอแม่ใจ ๑๓ กิโลเมตร ผ่านที่ทำการหน่วยพิทักษ์ฯ ท่าน้ำ อุทยานแห่งชาติดอยหลวงไป ๘ กิโลเมตร เป็นหมู่บ้านชาวเขาเผ่าเย้า ศูนย์พัฒนาและสงเคราะห์ชาวเขา จังหวัดพะเยาส่งเสริมให้หมู่บ้านนี้เป็นแหล่งท่องเที่ยวเชิงเกษตร มีอาชีพหลัก คือ ทำสวนลิ้นจี่ และผลิตภัณฑ์จากหญ้าแฝกเป็นอาชีพเสริม ที่ตั้งหมู่บ้านมีลักษณะพื้นที่เป็นเขาสูงชัน สามารถมองเห็นทัศนียภาพของอำเภอแม่ใจ หมู่บ้านนี้เป็นเส้นทางผ่านไปสู่หมู่บ้านผาแดง ระยะทาง ๕ กิโลเมตร และหมู่บ้านชาวเขาเผ่าลีซอป่าเมี่ยง ระยะทาง ๘ กิโลเมตร ซึ่งทำการเกษตรเพาะปลูกบ๊วยและกาแฟ
อุทยานฯ มีบ้านพัก สถานที่กางเต็นท์ และร้านค้าสวัสดิการ สอบถามข้อมูลได้ที่ ศูนย์การท่องเที่ยวและกีฬาจังหวัดพะเยา โทร. ๐ ๕๓๗๒ ๑๖๘๓ หรือ โทร. ๐ ๒๕๖๒ ๐๗๖๐ HYPERLINK http://www.dnp.go.th www.dnp.go.th
การเดินทาง ใช้เส้นทางถนนพหลโยธิน สายพะเยา-เชียงราย ห่างจากเมืองพะเยา ๓๙ กิโลเมตร บริเวณหลักกิโลเมตรที่ ๗๗๓ มีทางแยกซ้ายที่บ้านปูแกงเข้าไป ๙ กิโลเมตร หรือ นั่งรถโดยสารประจำทาง สายเชียงราย-พะเยา ไปถึงบ้านปูแกง แล้วต่อมอเตอร์ไซด์รับจ้างไปที่ทำการอุทยานฯ