อุทยานแห่งชาติภูซาง เป็นส่วนหนึ่งของเทือกเขาดอยผาหม่น อยู่ในเขตกิ่งอำเภอภูซาง อำเภอเชียงคำ จังหวัดพะเยา และอำเภอเทิง จังหวัดเชียงราย มีอาณาเขตติดต่อกับสาธารณรัฐประชาธิปไตยประชาชนลาวเป็นแนวยาวประมาณ ๓๐ กิโลเมตร มีพื้นที่ทั้งหมด ๑๗๘,๐๔๙ ไร่ พื้นที่ดังกล่าวเป็นป่าดิบเขา ป่าดิบแล้ง และป่าเบญจพรรณ พันธุ์ไม้ที่มีค่า ได้แก่ ไม้ยาง ไม้ตะเคียน จำปีป่า ยมหอม ประดู่ สัก และรัง เป็นต้น พื้นที่มีลักษณะเป็นเทือกเขาสูงสลับซับซ้อน มียอดเขาดอยผาหม่น ซึ่งเป็นแหล่งต้นน้ำของแม่น้ำลาว น้ำเปื่อย น้ำบง และน้ำญวณ เพื่อใช้หล่อเลี้ยงพื้นที่เกษตรกรรมของอำเภอเชียงคำ กิ่งอำเภอภูซาง จังหวัดพะเยา และอำเภอเทิง จังหวัดเชียงราย นอกจากธรรมชาติที่สมบูรณ์ บริเวณอุทยานฯ ยังมีเต่าปูลู ซึ่งเป็นเต่าพันธุ์ที่หายากและใกล้สูญพันธ์ มีขนาดเล็ก ตัวเตี้ย หางยาว และด้วยเป็นเต่าพันธุ์หัวโต ขาทั้ง ๔ ข้างและหางไม่สามารถหดเข้ากระดองได้ เวลามีศัตรูหรือภัยมา โดยเฉพาะเวลาเกิดไฟไหม้ป่าจะพบเต่าปูลูถูกไฟไหม้ตายเป็นประจำ เต่าปูลูจึงถูกนำมาเป็นสัญลักษณ์ในการป้องกันไฟป่าของเมืองไทย เต่าปูลูเป็นเต่าที่ชอบอยู่ในป่าอุดมสมบูรณ์บนภูเขาสูงใกล้น้ำตกหรือลำห้วยที่มีน้ำใสไหลผ่านตลอดเวลา สามารถชมเต่าพันธุ์นี้ได้ในเวลากลางคืนขณะกำลังออกหากิน
สถานที่ท่องเที่ยวที่น่าสนใจ ได้แก่
น้ำตกภูซาง เป็นน้ำตกหินปูนสูง ๒๕ เมตร มีน้ำตลอดปี เป็นน้ำตกที่เป็นน้ำอุ่นมีอุณหภูมิ ๓๓ องศาเซลเซียส น้ำใส ไม่มีกลิ่นของกำมะถัน เป็นแอ่งน้ำจึงเหมาะสำหรับการลงแช่น้ำ น้ำตกนี้ตั้งอยู่ริมถนนอยู่ห่างจากที่ทำการอุทยานฯ ๓๐๐ เมตร ฝั่งตรงข้ามน้ำตกมีร้านสวัสดิการสามารถนั่งพักผ่อนและรับประทานอาหารได้
บ่อน้ำอุ่นภูซาง เป็นบ่อน้ำซับแหล่งต้นน้ำของน้ำตกภูซาง อุณหภูมิประมาณ ๓๕ องศาเซลเซียส ตั้งอยู่ด้านบนของน้ำตกภูซาง สภาพป่าโดยรอบเป็นป่าดิบชื้นและป่าพรุที่สมบูรณ์
ถ้ำผาแดง เป็นถ้ำหินปูนขนาดใหญ่ มีความลึกประมาณ ๔๕๐ เมตร ภายในถ้ำมีหินงอกหินย้อยสวยงาม อยู่ห่างจากอุทยานฯ ๔๘ กิโลเมตร การเดินเที่ยวชมถ้ำต้องมีเจ้าหน้าที่นำทาง และควรแจ้งล่วงหน้า
ถ้ำน้ำลอด เป็นถ้ำหินขนาดเล็กอยู่เชิงดอยผาแดง ห่างจากถ้ำผาแดงประมาณ ๑๐ เมตร ถ้ำลึก ๒๕๐ เมตร มีธารน้ำไหลผ่านตลอดถ้ำ ระดับน้ำลึก ๕๐–๑๐๐ เซนติเมตร การเที่ยวชมภายในถ้ำต้องเดินลุยน้ำตลอด และต้องมีคนนำทาง
ดอยผาดำ เป็นภูเขาหินปูนที่มีหน้าผาขนาดใหญ่เป็นปฎิมากรรมของธรรมชาติที่มีความสวยงามอีกรูปแบบหนึ่ง มีความสูงจากระดับน้ำทะเลปานกลาง ประมาณ ๑,๐๙๖ เมตร ดอยผาดำตั้งตระหง่านอยู่เหนือหน่วยพิทักษ์อุทยานแห่งชาติภูซางที่ ๑ (ผาแดง) อยู่ในพื้นที่ตำบลร่มเย็น อำเภอเชียงคำ จังหวัดพะเยา อยู่ห่างจากอุทยานฯ ๔๗ กิโลเมตร การเดินเที่ยวชมต้องใช้เวลา ๓-๔ ชั่วโมง และควรมีเจ้าหน้าที่นำทาง
ถ้ำหลวง เป็นถ้ำหินปูนขนาดใหญ่ ลักษณะถ้ำกว้างแต่ไม่ลึก ประมาณ ๒๐๐ เมตร เป็นที่ตั้งของหน่วยพิทักษ์อุทยานที่ ๒ ห้วยสา ถ้ำหลวงอยุ่ห่างจากหน่วยพิทักษ์ฯ ๕๐๐ เมตร และห่างจากที่ทำการอุทยานฯ ๓๒ กิโลเมตร การเดินเข้าชมถ้ำต้องปีนเขาบ้างเล็กน้อย และควรมีเจ้าหน้าที่นำทาง
ถ้ำน้ำดัง เป็นถ้ำขนาดใหญ่มีน้ำตกภายใน มีหินงอกหินย้อยที่สวยงามมาก เคยเป็นที่หลบซ่อนของ ผกค.
เส้นทางเดินศึกษาธรรมชาติ อุทยานฯ มี ๓ เส้นทาง ระยะทาง ๑,๔๐๐ เมตร (เส้นห้วยเมี่ยง) ระยะทาง ๑,๗๐๐ เมตร (เส้นน้ำตกภูซาง) และระยะทาง ๒,๔๐๐ เมตร (เส้นห้วยสา) แต่ละเส้นทางใช้เวลาเดินประมาณ ๒ ชั่วโมง จะมีป้ายสื่อความหมายสามารถเดินเองได้
เต่าปูลู เป็นเต่าที่หายาก สถานภาพใกล้สูญพันธุ์ มีถิ่นกำเนิดอยู่ทางภาคเหนือตอนบนและแนวเขตติดต่อกับสหภาพเมียนมาร์ และจีนตอนใต้ ลักษณะเฉพาะคือ ตัวเตี้ย กระดองสีเขียวเข้มถึงดำ ยาวประมาณ ๑๕-๒๐ เซนติเมตร จุดเด่น คือ หางเป็นปล้องยาวกว่ากระดอง หดหัว ขา และหางไม่ได้ สามารถปีนป่ายได้เก่ง โดยอาศัยเล็บและหางช่วยยัน เต่าปูลูออกหากินเวลากลางคืน กินกุ้ง หอย ปู และปลา ไม่ชอบกินพืช กลางวันมักหลบอยู่ตามซอกหินเย็น ๆ หน้าหนาวจำศีล
อุทยานฯ มีบ้านพักและสถานที่กางเต็นท์ และร้านค้าสวัสดิการบริการนักท่องเที่ยว สอบถามข้อมูลเพิ่มเติมได้ที่ อุทยานแห่งชาติภูซาง ตำบลภูซาง กิ่งอำเภอภูซาง จังหวัดพะเยา ๕๖๑๑๐ โทร. ๐ ๕๔๔๐ ๑๐๙๙
การเดินทาง อุทยานฯ อยู่ห่างจากจังหวัดพะเยา ๙๐ กิโลเมตร ไปตามเส้นทางสายพะเยา-ดอกคำใต้ –จุน-เชียงคำ-เทิง ห่างจากอำเภอเชียงคำ ๖ กิโลเมตร แล้วเลี้ยวขวาเข้าทางหลวงหมายเลข ๑๐๙๓ ไปอีก ๑๗ กิโลเมตร จากเชียงคำก่อนถึงโรงเรียนภูซางวิทยาคมเลี้ยวขวาผ่านที่ว่าการกิ่งอำเภอภูซาง หรือเดินทางจากจังหวัดเชียงราย-เทิง-เชียงคำ ระยะทาง ๑๐๐ กิโลเมตร ตามทางหลวงหมายเลข ๑๐๒๑
รถประจำทาง นั่งรถสายพะเยา-อำเภอเชียงคำ หรือ จากเชียงราย-อำเภอเชียงคำ แล้วต่อรถโดยสารประจำทางขนาดเล็กสายเชียงคำ-บ้านฮวก รถจะผ่านที่ทำการอุทยานฯ ตามทางหลวงหมายเลข ๑๐๙๓ ระยะทางประมาณ ๒๐ กิโลเมตร