พิพิธภัณฑสถานแห่งชาติ บ้านเชียง ตั้งอยู่ที่บ้านเชียง ตำบลบ้านเชียง เป็นแหล่งประวัติศาสตร์สำคัญทางภาคตะวันออกเฉียงเหนือของประเทศไทย และภูมิภาคเอเชียอาคเนย์ กรมศิลปากรได้ทำการสำรวจขุดค้นแหล่งโบราณคดีที่บ้านเชียง ระหว่างปี พ.ศ. ๒๕๑๗–๒๕๑๘ จากการศึกษาหลักฐานต่าง ๆ ที่พบทำให้บ้านเชียงเป็นแหล่งโบราณคดีสมัยก่อนประวัติศาสตร์ที่มีอายุราว ๕๖๐๐-๑๘๐๐ โดยองค์การยูเนสโก (UNESCO) ได้จดทะเบียนให้แหล่งโบราณคดีบ้านเชียงเป็นมรดกโลกทางประวัติศาสตร์ เมื่อเดือนธันวาคม ๒๕๓๕ ณ เมืองคาร์เทจ ประเทศตูนีเซีย ภายในพิพิธภัณฑ์ แบ่งออกเป็น ๓ ส่วน ได้แก่
ส่วนที่ ๑ หลุมขุดค้นวัดโพธิ์ศรีใน เป็นพิพิธภัณฑ์กลางแจ้งแห่งแรกในประเทศไทย มีนิทรรศการถาวร ซึ่งแสดงขั้นตอนการขุดค้นทางโบราณคดีที่ยังคงลักษณะของศิลปวัตถุที่พบตามชั้นดินเพื่อให้ผู้เข้าชมได้ศึกษาถึงการขุดค้นทางโบราณคดี และโบราณวัตถุ ซึ่งส่วนใหญ่เป็นภาชนะดินเผาที่ฝังรวมกับศพ
ส่วนที่ ๒ อาคารสมเด็จพระศรีนครินทราบรมราชชนนี เป็นอาคารที่จัดแสดงนิทรรศการบ้านเชียงที่เคยแสดง ณ ประเทศสหรัฐอเมริกา และสิงคโปร์ นิทรรศการแบ่งออกเป็น ๒ ส่วน คือ บ้านเชียงในอดีต แสดงโบราณวัตถุและหลักฐานที่ได้มาจากการขุดค้นแหล่งโบราณคดี บ้านเชียง และบ้านเชียงวันนี้ เป็นการแสดงถึงชีวิตความเป็นอยู่ เครื่องมือเครื่องใช้ ศิลปะพื้นบ้านของคนบ้านเชียงปัจจุบัน นอกจากนั้นยังมีห้องบรรยาย ฉายภาพยนตร์ ภาพนิ่ง และการให้บริการการศึกษาต่าง ๆ
ส่วนที่ ๓ บ้านไทพวน อยู่ห่างจากพิพิธภัณฑสถานแห่งชาติ บ้านเชียง ๗๐๐ เมตร เดิมเป็นบ้านของนายพจน์ มนตรีพิทักษ์ มอบให้กรมศิลปากร เนื่องจากพื้นที่แห่งนี้เป็นแหล่งโบราณสถาน และได้มีการขุดค้นตามหลักวิชาการทางโบราณคดี ได้พบโบราณวัตถุเป็นจำนวนมาก พระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัวฯ และสมเด็จพระนางเจ้าสิริกิติ์ ได้เสด็จมาเยือนเมื่อวันที่ ๒๐ มีนาคม ๒๕๑๕
การเดินทาง อยู่ห่างจากอำเภอเมืองประมาณ ๕๕ กิโลเมตร ตามทางหลวงหมายเลข ๒๒ (อุดรธานี-สกลนคร) เลยสี่แยกเข้าอำเภอบ้านดุงเล็กน้อย จะเห็นป้ายบอกทางไปพิพิธภัณฑ์ทางด้านซ้ายมือ ตรงไปประมาณ ๘.๒ กิโลเมตร จะถึงพิพิธภัณฑ์ฯ เปิดให้เข้าชมทุกวัน ตั้งแต่เวลา ๐๙.๐๐–๑๗.๐๐ น. อัตราค่าเข้าชม ชาวไทย ๑๐ บาท ชาวต่างชาติ ๓๐ บาท สอบถามข้อมูลเพิ่มได้ที่ โทร. ๐ ๔๒๒๐ ๘๓๔๐–๔๑, ๐ ๔๒๒๓ ๕๒๗๓