วนอุทยานเขานางพันธุรัต ตั้งอยู่ที่บ้านเขาไม้นวล ตำบลเขาใหญ่ มีเนื้อที่ประมาณ ๑,๕๖๒ ไร่ กรมป่าไม้ได้ประกาศจัดตั้งเป็นวนอุทยานเมื่อวันที่ ๒๕ กุมภาพันธ์ ๒๕๔๒ เพื่อสนองพระราชดำริของพระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัวฯและสมเด็จนางเจ้าฯพระบรมราชินีนาถ ที่ทรงให้อนุรักษ์พื้นที่บริเวณเขานางพันธุรัตไว้เป็นมรดกของชาติเพื่อให้คนรุ่นหลังได้ศึกษาตำนานที่ได้เล่าสืบต่อกันมาเกี่ยวกับนางพันธุรัตในวรรณคดีไทยเรื่องสังข์ทอง อันทรงคุณค่าต่อประเทศไทย ดังตำนานกล่าวไว้ว่า นางพันธุรัตเป็นยักษ์รับพระสังข์มาเป็นบุตรบุญธรรมโดยนางและบริวารแปลงร่างเป็นมนุษย์ วันหนึ่งพระสังข์ได้เข้าไปในเขตหวงห้ามลงไปชุบตัวในบ่อทองเอาชุดเจ้าเงาะและของวิเศษเหาะหนี นางพันธุรัตกลับมาไม่พบพระสังข์ก็ออกตามหา นางพยายามอ้อนวอนให้พระสังข์กลับแต่ไม่เป็นผล นางพันธุรัตเสียใจจนอกแตกตาย ตามตำนานเมืองเพชร พอนางพันธุรัตตาย พระสังข์ก็ได้จัดการทำศพ ร่างของนางก็กลายเป็นภูเขา ชาวบ้านจึงเรียกภูเขาลูกนี้ว่า “เขานางนอนหรือเขานางพันธุรัต” จนถึงทุกวันนี้ พื้นที่วนอุทยานเป็นเทือกเขาหินปูนแวดล้อมด้วยป่าเบญจพรรณและป่าดิบแล้ง เทือกเขามีความสวยงามโดดเด่นมองเห็นได้จากริมถนนใหญ่ ทอดยาวตามแนวเหนือ-ใต้ มองดูคล้ายนางยักษ์ (นางพันธุรัต) นอนอยู่ ทางทิศใต้เป็นโกศนางพันธุรัต มีปฎิมากรรมธรรมชาติต่างๆที่เกี่ยวข้องกับตำนานเรื่องสังข์ทอง ทางวนอุทยานได้จัดทำเส้นทางสำหรับเดินศึกษาธรรมชาติ ระยะทาง ๓.๕ กิโลเมตร ผ่านจุดที่น่าสนใจอาทิ ยอดเมรุ กระจกนางพันธุรัต ลานเกือกแก้ว บ่อชุบตัวพระสังข์ รวมทั้งมีจุดดูนก จุดชมวิว ต้นไทรยักษ์บริเวณหุบวังเรือ และหินย้อยรูปพานยักษ์ในถ้ำมะยม กำแพงเมืองจีน เป็นต้น นอกจากนี้ยังในเขตวนอุทยานยังมีแหล่งประวัติศาสตร์คือ โบราณสถานทุ่งเศรษฐี อยู่บริเวณเชิงเขาจอมปราสาทด้านทิศตะวันออก เป็นเจดีย์ขนาดใหญ่ก่ออิฐสอดินฉาบปูนเหลือเพียงส่วนฐานและค้นพบโบราณวัตถุ จำพวกปูนปั้นและโบราณวัตถุอื่น ๆ อีกมาก จากหลักฐานที่พบสันนิษฐานได้ว่าโบราณสถานทุ่งเศรษฐีสร้างขึ้นในสมัยทวารวดี (พุทธศตวรรษที่ ๑๒-๑๖) ภายในบริเวณมีศูนย์บริการนักท่องเที่ยว ลานกางเต็นท์เหมาะสำหรับการเข้าค่ายพักแรม สอบถามรายละเอียดโทร. ๐ ๓๒๔๓ ๓๖๖๒, ๐๘ ๙๙๒๒ ๒๙๕๐
การเดินทาง จากตัวเมืองเพชรบุรี ไปตามถนนเพชรเกษม (เพชรบุรี-ชะอำ) กิโลเมตรที่ ๑๙๗-๑๙๘ (เลยโรงงาน outlet ใหม่ประมาณ ๑ กิโลเมตร ก่อนถึงแยกนิคม) มีทางแยกซ้ายทางไปวัดป่าสุทธิคุณ เข้าไปประมาณ ๔ กิโลเมตร